महाराष्ट्र दुष्काळ मदत 2026: शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ! जाणून घ्या सविस्तर प्रक्रिया

विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ-महाराष्ट्रातील 265 तालुक्यांमध्ये खरीप 2026 च्या हंगामात पर्जन्याची तूट आणि प्रतिकूल परिस्थितीमुळे राज्य सरकारने ‘ट्रिगर-1’ (प्रथम कळ) अंतर्गत दुष्काळसदृश परिस्थिती जाहीर केली आहे. या पार्श्वभूमीवर, बाधित भागातील नागरिक आणि शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा देण्यासाठी शासनाने विविध 12 महत्त्वाच्या उपाययोजना लागू केल्या आहेत.

या सर्व उपाययोजनांमध्ये ग्रामीण व दुष्काळग्रस्त भागातील विद्यार्थ्यांसाठी सर्वात मोठा आणि दिलासादायक निर्णय म्हणजे “शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्क माफी”!

या पोस्टमध्ये आपण जाणून घेणार आहोत की या परीक्षा शुल्क माफीचा फायदा कोणाला मिळणार, यासाठी कोणती कागदपत्रे लागतील आणि अर्ज कसा करावा.

📌 परीक्षा शुल्क माफी निर्णयाचे मुख्य वैशिष्ट्य

दुष्काळी परिस्थितीमुळे शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील कुटुंबांवर मोठा आर्थिक ताण येतो. अशा वेळी विद्यार्थ्यांचे शिक्षण थांबू नये आणि त्यांच्यावर किंवा पालकांवर शैक्षणिक शुल्काचा अतिरिक्त भार पडू नये, यासाठी राज्य शासनाने हा निर्णय घेतला आहे.

• पात्रता: शासनाने जाहीर केलेल्या 265 दुष्काळग्रस्त (Trigger-1) तालुक्यांमधील सर्व शाळा व महाविद्यालयांतील विद्यार्थी.
• कव्हर होणारे टप्पे: इयत्ता 10 वी, 12 वी बोर्ड परीक्षा, तसेच विद्यापीठीय (Undergraduate & Postgraduate) आणि पदविका (Diploma) परीक्षांचे शुल्क.

📄 परीक्षा शुल्क माफीचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे

या योजनेचा / सवलतीचा लाभ मिळवण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी आपल्या शाळा किंवा महाविद्यालयात खालील कागदपत्रे सादर करणे आवश्यक असू शकते:

1. विद्यार्थ्याचे आधार कार्ड
2. स्थानिक रहिवाशी दाखला / तलाठी दाखला (विद्यार्थी / पालक घोषित 265 तालुक्यांपैकी एका तालुक्यातील रहिवासी असल्याचे प्रमाणपत्र)
3. 7/12 उतारा आणि 8-अ उतारा (पालक शेतकरी असल्यास)
4. चालू वर्षाचे कॉलेज / शाळा ओळखपत्र (ID Card)
5. परीक्षा अर्ज फॉर्म (Exam Form)

📝 शुल्क माफीसाठी अर्ज कसा करावा? (Step-by-Step Guide) विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ

1. शाळा / महाविद्यालयाशी संपर्क साधा: शासकीय शासन निर्णय (GR) निर्गमित झाल्यानंतर संबंधित शिक्षण संस्थांना याबाबतच्या सूचना दिल्या जातात.
2. परीक्षा फॉर्म भरताना नोंद करा: परीक्षा अर्ज भरताना “दुष्काळग्रस्त भाग / परीक्षा शुल्क माफी” या पर्यायावर खूण करा किंवा संबंधित महाविद्यालयाच्या आस्थापना विभागात (Establishment Section) चौकशी करा.
3. कागदपत्रे जमा करा: तलाठी किंवा तहसीलदारांचा रहिवासी/उत्पन्न दाखला आणि आवश्यक कागदपत्रे फॉर्मसोबत जोडा.
4. शुल्क परतावा (Refund Process): काही वेळेस जर परीक्षा फॉर्म भरताना शुल्क आधीच भरले गेले असेल, तर शासन निर्णयानुसार ते शुल्क विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात थेट डीबीटी (DBT) द्वारे किंवा महाविद्यालयामार्फत परत केले जाते.

🌾 दुष्काळग्रस्त भागातील इतर महत्त्वाच्या सवलती (थोडक्यात)

परीक्षा शुल्क माफी व्यतिरिक्त शासनाने खालील सवलतीही लागू केल्या आहेत:

• जमीन महसुलात पूर्ण सूट.
• पीक कर्जाचे पुनर्गठन आणि शेती कर्जाच्या वसुलीस स्थगिती.
• 7.5 HP पेक्षा जास्त क्षमतेच्या कृषी पंपांच्या चालू वीजबिलात सूट.
• रोहयो (MGNREGA) अंतर्गत कामांच्या निकषात शिथिलता.
• पिण्याच्या पाण्यासाठी टँकर्सची व्यवस्था.

💡 विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची टीप विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ

जर तुम्ही किंवा तुमचे कुटुंब शासनाने जाहीर केलेल्या 265 दुष्काळग्रस्त तालुक्यांपैकी एका तालुक्यात राहत असाल, तर त्वरित तुमच्या कॉलेज किंवा शाळेच्या परीक्षा विभागाशी संपर्क साधा आणि या सवलतीचा लाभ घ्या.

तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली? कमेंट करून नक्की सांगा आणि तुमच्या इतर विद्यार्थी मित्रांसोबत नक्की शेअर करा!