राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिष्यवृत्ती योजना २०२6

उच्च शिक्षणासाठी पैशांची चणचण भासत आहे? व्यावसायिक (Professional) किंवा बिगर-व्यावसायिक (Non-professional) कोर्स करायचा आहे, पण कॉलेजची फी भरणे कठीण जात आहे? काळजी करू नका! महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च शिक्षण संचालनालयाने (Directorate of Higher Education) राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील (EWS) विद्यार्थ्यांसाठी ‘राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना (Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj Scholarship)’ सुरू केली आहे.

या योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांना कॉलेजची १००% पर्यंत ट्युशन फी (Tuition Fees) आणि परीक्षा फी (Exam Fees) परत मिळते. चला तर मग, या पोस्टमध्ये आपण या योजनेची पात्रता, मिळणारे फायदे, आवश्यक कागदपत्रे आणि अर्ज करण्याची सोपी पद्धत सविस्तर जाणून घेऊया.

योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट (Objective)राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिष्यवृत्ती योजना २०२6

महाराष्ट्रातील आर्थिकदृष्ट्या गरीब कुटुंबातील गुणवंत विद्यार्थ्यांना पैशांअभावी उच्च शिक्षणापासून वंचित राहावे लागू नये, हा या शिष्यवृत्तीचा मुख्य हेतू आहे. पदवी (Undergraduate) आणि पदव्युत्तर (Postgraduate) स्तरावर शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना याद्वारे थेट आर्थिक मदत दिली जाते.

या शिष्यवृत्तीचे फायदे काय आहेत? (Benefits)

विद्यार्थ्यांच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न आणि ते घेत असलेल्या कोर्सच्या प्रकारानुसार (व्यावसायिक किंवा बिगर-व्यावसायिक) फी माफी दिली जाते:

१. शिक्षण शुल्क (Tuition Fees) माफी:

बिगर-व्यावसायिक कोर्सेस (Non-professional Courses – उदा. BA, B.Com, B.Sc इ.):
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ८ लाख रुपयांपर्यंत असल्यास: शासकीय, बिगर-शासकीय, अंशतः अनुदानित किंवा कायम विनाअनुदानित कॉलेजमध्ये १००% ट्युशन फी माफ केली जाते.
व्यावसायिक कोर्सेस (Professional Courses – उदा. Engineering, MBA, B.Ed, Law इ.):
- वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख रुपयांपर्यंत असल्यास: शासकीय व बिगर-शासकीय कॉलेजमध्ये १००% तर अंशतः अनुदानित/विनाअनुदानित कॉलेजमध्ये ५०% फी माफ होते.
- वार्षिक उत्पन्न २.५ लाख ते ८ लाख रुपयांच्या दरम्यान असल्यास: सर्व प्रकारच्या कॉलेजेसमध्ये ५०% फी माफ केली जाते.

२. परीक्षा शुल्क (Exam Fees) माफी:

व्यावसायिक कोर्स: एकूण परीक्षा फीच्या ५०% रक्कम मिळते.
बिगर-व्यावसायिक कोर्स: एकूण परीक्षा फीच्या १००% रक्कम परत मिळते.

शिष्यवृत्तीसाठी पात्रता काय आहे? (Eligibility Criteria)

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी उमेदवाराने खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

रहिवासी: अर्जदार विद्यार्थी महाराष्ट्राचा रहिवासी (Domicile) असावा. (महाराष्ट्र-कर्नाटक सीमाभागातील विद्यार्थीही यासाठी अर्ज करू शकतात).
उत्पन्न मर्यादा: कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ८,००,००० रुपयांपेक्षा जास्त नसावे.
प्रवर्ग (Category): विद्यार्थी जनरल (General) किंवा एसईबीसी (SEBC) प्रवर्गातून प्रवेश घेतलेला असावा.
कॉलेज/कोर्स: उच्च शिक्षण संचालनालयाने (DHE) मान्यता दिलेल्या शासकीय किंवा अनुदानित कॉलेजमध्ये नियमित कोर्ससाठी प्रवेश घेतलेला असावा. कोर्स AICTE, PCI, COA, MCI, NCTE द्वारे मान्यताप्राप्त असणे गरजेचे आहे.
अपवाद (कोण पात्र नाही?): दूरस्थ शिक्षण (Distance/Virtual Learning) घेणारे किंवा पार्ट-टाईम कोर्स करणारे विद्यार्थी आणि इतर कोणत्याही स्कॉलरशिपचा लाभ घेणारे विद्यार्थी या योजनेसाठी पात्र नाहीत.

महत्त्वाच्या अटी आणि नियम (Terms & Conditions)

दोन मुलांची मर्यादा: एकाच कुटुंबातील पहिल्या फक्त दोनच अपत्यांना (Children) या योजनेचा लाभ घेता येतो.
शैक्षणिक गॅप: शिक्षणामध्ये २ वर्षांपेक्षा जास्त गॅप (Gap) नसावा.
परीक्षा: विद्यार्थ्याने सर्व वार्षिक किंवा सेमिस्टर परीक्षा दिलेल्या असाव्यात.
नूतनीकरण (Renewal): ज्या विद्यार्थ्यांना मागच्या वर्षी ही स्कॉलरशिप मिळाली होती, ते चालू वर्षासाठी ‘नूतनीकरण’ (Renewal) अर्ज करू शकतात.

आवश्यक कागदपत्रे (Important Documents List)

अर्ज करताना खालील कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करावी लागतील:

महाराष्ट्राचा रहिवासी दाखला (Domicile Certificate)
सक्षम अधिकाऱ्याने दिलेला मागील वर्षाचा कौटुंबिक उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate)
मागील वर्षाची गुणपत्रिका (Marksheet)
कॅप राऊंड अलॉटमेंट लेटर (CAP Admission Document – B.Ed, Law, B.P.Ed विद्यार्थ्यांसाठी आवश्यक)
रेशन कार्ड किंवा कुटुंबात फक्त दोनच मुले असल्याचे प्रतिज्ञापत्र (Family Declaration Certificate)
कॉलेजचे हजेरी प्रमाणपत्र (Attendance Certificate)
गॅप सर्टिफिकेट (लागू असल्यास)

ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? (How to Apply Online)

विद्यार्थी महाडीबीटी (MahaDBT) च्या अधिकृत पोर्टलवरून ऑनलाईन अर्ज करू शकतात. अर्ज करण्याची स्टेप-बाय-स्टेप पद्धत खालीलप्रमाणे आहे:

1.अधिकृत वेबसाईटला भेट द्या:

सर्वप्रथम महाराष्ट्र सरकारच्या MahaDBT (mahadbt.maharashtra.gov.in) या अधिकृत पोर्टलवर जा.

2.नवीन नोंदणी (Registration) करा:

होमपेजवर उजव्या बाजूला असलेल्या ‘New Applicant Registration’ वर क्लिक करा. तुमची वैयक्तिक माहिती, ईमेल आणि मोबाईल नंबर भरून ओटीपी (OTP) द्वारे पडताळणी करा आणि युझरनेम-पासवर्ड तयार करा.

3.लॉगिन आणि प्रोफाईल पूर्ण करा:

नोंदणी झाल्यावर ‘Applicant Login’ वर क्लिक करून युझरनेम आणि पासवर्ड टाकून लॉग इन करा. तुमची वैयक्तिक, शैक्षणिक आणि बँक खात्याची माहिती भरून १००% प्रोफाईल पूर्ण करा.

4.योजना निवडा आणि कागदपत्रे अपलोड करा:

‘Directorate of Higher Education’ अंतर्गत ‘Rajarshi Chhatrapati Shahu Maharaj Shikshan Shulk Shishyavrutti Yojna’ निवडा. आवश्यक ती सर्व कागदपत्रे अचूकपणे अपलोड करा आणि फॉर्म सबमिट करा.

महत्त्वाची तारीख (Important Deadline)

अर्ज करण्याची शेवटची तारीख: ३० जून २०२६ आहे. (विद्यार्थ्यांनी ऐनवेळची घाई टाळण्यासाठी अंतिम तारखेपूर्वीच अर्ज पूर्ण करावा).

संपर्क तपशील (Contact Details)

काही अडचण आल्यास तुम्ही उच्च शिक्षण संचालनालय, मंत्रालय, मुंबई येथे संपर्क साधू शकता.

फोन नंबर: (०२२)-२२०२५३०१

निष्कर्ष (Conclusion)

‘राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज शिक्षण शुल्क शिष्यवृत्ती योजना’ ही महाराष्ट्रातील आर्थिकदृष्ट्या गरीब विद्यार्थ्यांसाठी एक वरदान आहे. जर तुम्ही या सर्व अटी पूर्ण करत असाल, तर आजच महाडीबीटी पोर्टलवर जाऊन तुमचा अर्ज भरा आणि आपल्या उच्च शिक्षणाचे स्वप्न पूर्ण करा!

तुम्हाला ही माहिती कशी वाटली, आम्हाला कमेंट करून नक्की सांगा. तसेच तुमच्या मित्रांसोबत शेअर करायला विसरू नका, जेणेकरून गरजू विद्यार्थ्यांपर्यंत ही माहिती पोहोचेल. अशाच नवनवीन शैक्षणिक आणि शासकीय योजनांच्या माहितीसाठी akshatakirpekar.com ला भेट देत राहा!